Impregnacja ubrania specjalnego
Impregnacja przywraca ubraniu odporność na wodę i olej. Zawiera jednak substancje chemiczne, przed którymi musi się chronić osoba, która ją nakłada.
Co daje impregnacja
Impregnacja przywraca odporność zewnętrznej warstwy ubrania na wodę, a w przypadku typów fluorowanych także na olej i chemikalia. Nakłada się ją na czyste ubranie po praniu, natryskowo albo w pralce. Impregnacja w pralce nie nadaje się do całego ubrania, bo zaimpregnowana zostaje też wewnętrzna warstwa izolacyjna. Nie dotyczy to ubrania rozbieralnego: do pralki wkłada się wtedy tylko zewnętrzną warstwę i impregnuje tylko ją. Używajcie tylko impregnacji zatwierdzonej przez producenta danego ubrania i przestrzegajcie jego instrukcji.
Impregnaty do ubrań strażackich są najczęściej na bazie fluoropolimerów, czyli substancji z grupy PFAS. Zwykle zawierają około 8% PTFE (teflonu). Doświadczenie z praktyki
Ochrona przy nakładaniu
Impregnacja nie jest nieszkodliwą pielęgnacją ubrania. Impregnaty do ubrań strażackich zawierają fluoropolimery z grupy PFAS, a spraye dodatkowo rozpuszczalniki i gazy nośne. PFAS są bardzo trwałe w środowisku i w organizmie i kumulują się. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaklasyfikowała w 2023 r. kwas perfluorooktanowy (PFOA) jako rakotwórczy dla ludzi. Strażacy stykają się z PFAS także gdzie indziej, dlatego warto ograniczać każde zbędne dodatkowe narażenie.
Substancje z impregnatu dostają się do organizmu trzema drogami: przez wdychanie aerozolu przy natrysku, przez skórę i przez usta, gdy z brudnych rąk trafią na jedzenie lub papierosa. Opisano przypadki uszkodzenia płuc po wdychaniu sprayu impregnującego. W jednym z nich do szpitala trafił mężczyzna, który po pracy z impregnatem palił papierosy zabrudzonymi rękami (Scheepers i in., 2017).
Natrysk tylko z ochroną dróg oddechowych. Podczas natrysku powstaje drobny aerozol, którego wdychanie może uszkodzić płuca. Najlepiej użyjcie aparatu oddechowego. Jeśli to niemożliwe, to przynajmniej maski pełnotwarzowej lub półmaski z filtrem kombinowanym A2P3 i szczelnych gogli. Natryskujcie na zewnątrz lub w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, w rękawicach nitrylowych, trzymajcie innych z dala i przed jedzeniem lub paleniem umyjcie ręce. Przy ubraniu rozbieralnym bezpieczniej jest impregnować zewnętrzną warstwę w pralce, bo nie powstaje aerozol.
Co założyć i jak pracować
- Przed pracą przeczytajcie kartę charakterystyki preparatu i stosujcie się do niej.
- Ochrona dróg oddechowych: najlepiej aparat oddechowy, w przeciwnym razie maska pełnotwarzowa lub półmaska z filtrem kombinowanym A2P3.
- Rękawice nitrylowe i szczelne gogle, jeśli nie macie maski pełnotwarzowej.
- Jednorazowy kombinezon lub fartuch z długim rękawem, aby impregnat nie dostał się na ubranie i skórę.
- Pracujcie na zewnątrz lub w dobrze wentylowanym pomieszczeniu i trzymajcie innych z dala.
- Podczas pracy nie jedzcie, nie pijcie i nie palcie. Potem umyjcie ręce i twarz.
- Jednorazowe środki ochrony i puste opakowania zutylizujcie zgodnie z kartą charakterystyki.
Suszenie po impregnacji
Najlepsza jest suszarka odprowadzająca ciepłe powietrze na zewnątrz budynku albo suszarka kondensacyjna. Sam teflon (PTFE) nie odparowuje w temperaturze suszenia. Ciepło uwalnia jednak z impregnatu lotne związki fluorowane, np. alkohole fluorotelomerowe, a tarcie odrywa z ubrania drobne włókna z resztkami impregnatu. Szafy suszące, które tylko obracają powietrze w obiegu, rozprowadzają je po pomieszczeniu. Filtr suszarki czyśćcie w rękawicach. Ocena ekspercka i doświadczenie z praktyki
Impregnacja bez PFAS
Dostępne są też impregnaty bez fluoru, np. na bazie silikonów (polisiloksanów), węglowodorów i wosków (parafiny) lub dendrymerów. Odpychają wodę porównywalnie z fluorowanymi, ale olej i olej napędowy znacznie gorzej. W amerykańskim badaniu odporność na olej napędowy ubrań bez PFAS spadła po sztucznym starzeniu z około 80% do 40% (Mazumder i in., 2023). Przed użyciem impregnatu bez PFAS upewnijcie się u producenta ubrania, że go zatwierdza.